Kawa na czczo – czy szkodzi i jak pić kawę rano
Spis treści12
- Czy można pić kawę na czczo?
- Jak kawa na pusty żołądek działa na organizm?
- Żołądek i kwas solny
- Zgaga i refluks
- Poziom cukru we krwi
- Kortyzol
- Wchłanianie żelaza
- Kto powinien uważać z kawą na czczo?
- Jak pić kawę rano, żeby nie podrażniała żołądka?
- Czy kawa na czczo odwadnia i pomaga schudnąć?
- Jaką kawę wybrać na poranek?
- FAQ
Zdrowy człowiek może pić kawę na czczo, ale osoby, które mają wrażliwy żołądek albo miewają zgagę, często czują się lepiej, gdy najpierw coś zjedzą. Sprawdziliśmy, co o kawie na pusty żołądek mówią badania, i podpowiadamy, jak pić ją rano, żeby nie powodowała problemów.
Czy można pić kawę na czczo?
Tak – nie ma dowodów, że kawa wypita na czczo szkodzi zdrowym osobom, choć badań na ten temat jest niewiele. Kawa pobudza wydzielanie soku żołądkowego, dlatego u części osób wypita na pusty żołądek wywołuje zgagę, pieczenie albo nieprzyjemne uczucie w brzuchu. Takie objawy zależą od indywidualnej wrażliwości i nie świadczą o tym, że kawa uszkadza żołądek.
Ilość wypijanej kawy ma większe znaczenie niż pora, o której ją pijesz. Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) w opinii z 2015 roku określił, ile kofeiny jest bezpieczne dla zdrowych dorosłych.
„Pojedyncze dawki kofeiny do 200 mg – około 3 mg na kilogram masy ciała – ze wszystkich źródeł nie budzą zastrzeżeń co do bezpieczeństwa u zdrowych dorosłych. (…) Spożycie do 400 mg dziennie, rozłożone na cały dzień, nie budzi zastrzeżeń co do bezpieczeństwa u zdrowych dorosłych, z wyjątkiem kobiet w ciąży.”
– Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA), opinia naukowa o bezpieczeństwie kofeiny (tłumaczenie własne).
400 mg kofeiny to mniej więcej cztery kubki kawy przelewowej o przeciętnej mocy, ponieważ według EFSA kubek 200 ml zawiera jej ok. 90 mg. Kawa parzona z większej ilości ziaren ma więcej kofeiny, a limit obejmuje kofeinę ze wszystkich źródeł, także z herbaty czy napojów energetycznych. U kobiet w ciąży i karmiących piersią urząd za bezpieczne uznaje do 200 mg kofeiny dziennie.
Jak kawa na pusty żołądek działa na organizm?
Żołądek i kwas solny
Kawa pobudza wydzielanie gastryny – hormonu, który uruchamia produkcję kwasu solnego w żołądku. Działa tak kofeina i inne związki z kawy, dlatego kawa bezkofeinowa również może podrażniać wrażliwy żołądek. Gdy żołądek jest pusty, nic nie łagodzi działania kwasu, więc u części osób kawa wywołuje pieczenie albo ucisk.
Nic nie wskazuje jednak na to, że kawa powoduje wrzody. W japońskim badaniu z udziałem ponad 8 tys. zdrowych osób badacze nie znaleźli związku picia kawy ani z chorobą wrzodową żołądka i dwunastnicy, ani z refluksem. Za większość wrzodów odpowiadają bakteria Helicobacter pylori i niektóre leki przeciwbólowe.
Zgaga i refluks
Metaanaliza z 2014 roku, czyli zbiorcze opracowanie wyników 15 badań obserwacyjnych, nie wykazała związku między piciem kawy a chorobą refluksową. Duże amerykańskie badanie z 2020 roku z udziałem ponad 48 tys. pielęgniarek pokazało jednak, że ryzyko objawów refluksu rośnie z liczbą wypijanych kaw. Przy sześciu i więcej kawach dziennie było o ok. jedną trzecią wyższe niż u kobiet, które kawy nie piły. Jeśli po kawie masz zgagę, spróbuj pić ją po posiłku i w mniejszych ilościach.
Poziom cukru we krwi
W badaniu Uniwersytetu w Bath z 2020 roku uczestnicy po źle przespanej nocy pili mocną czarną kawę 30 minut przed słodkim napojem, który zastępował śniadanie. Poziom glukozy we krwi wzrósł u nich po tym napoju o ok. 50% bardziej niż bez kawy. Badanie objęło tylko 29 zdrowych osób, więc jego wyniki trzeba traktować ostrożnie i nie wiadomo, czy ten efekt ma znaczenie w dłuższym czasie. Autorzy radzą, żeby po źle przespanej nocy najpierw zjeść śniadanie, a kawę wypić dopiero po posiłku.
Kortyzol
Kofeina podnosi poziom kortyzolu, czyli hormonu stresu, którego stężenie i tak jest najwyższe rano, w pierwszej godzinie po przebudzeniu. U osób, które piją kawę codziennie, ten efekt jest wyraźnie słabszy, ponieważ organizm przyzwyczaja się do kofeiny. Popularna rada, żeby z pierwszą kawą czekać 90 minut po przebudzeniu, nie ma potwierdzenia w badaniach. Kawę warto przesunąć na później tylko wtedy, gdy tuż po wstaniu wywołuje u Ciebie kołatanie serca albo niepokój.
Wchłanianie żelaza
Kawa pita do posiłku zmniejsza wchłanianie żelaza z jedzenia. W badaniu z 1983 roku filiżanka kawy do posiłku obniżyła je o 39%. Godzinę przed jedzeniem kawa nie miała takiego wpływu, ale godzinę po nim działała tak samo jak kawa do posiłku. Jeśli masz niedobór żelaza, pij kawę co najmniej godzinę przed posiłkiem, a po jedzeniu odczekaj z nią dłużej niż 60 minut.
Kto powinien uważać z kawą na czczo?
Kawa na pusty żołądek może szkodzić przede wszystkim osobom, które już mają problemy z układem pokarmowym. Uważać powinny osoby:
- z chorobą wrzodową, zapaleniem błony śluzowej żołądka albo refluksem,
- z zespołem jelita drażliwego, u których kawa nasila objawy,
- przyjmujące leki, które trzeba brać na czczo, np. leki na niedoczynność tarczycy – kawa wypita razem z lekiem może zmniejszać jego wchłanianie, dlatego po przyjęciu leku warto odczekać z kawą co najmniej godzinę,
- w ciąży i karmiące piersią, które powinny ograniczyć kofeinę do 200 mg dziennie.
Jeśli dotyczy Cię któraś z tych sytuacji, zapytaj lekarza, kiedy i ile kawy możesz pić dziennie.
Jak pić kawę rano, żeby nie podrażniała żołądka?
Jeśli kawa na czczo Ci nie służy, często pomaga zmiana kilku porannych nawyków:
- Zjedz coś przed kawą – u wielu osób kawa mniej drażni żołądek nawet po małej przekąsce, takiej jak kromka pieczywa albo jogurt.
- Wypij najpierw szklankę wody – po nocy organizm potrzebuje płynów, więc dobrze jest zacząć dzień od wody, a kawę wypić chwilę później.
- Dodaj mleko – u części osób kawa z mlekiem wywołuje mniej dolegliwości niż czarna, choć nie ma badań, które by to potwierdzały.
- Wybierz ciemniej paloną kawę – w niewielkim badaniu z 2014 roku ciemno palona kawa słabiej pobudzała wydzielanie kwasu w żołądku niż kawa palona średnio.
- Pij mniejsze porcje i bez pośpiechu – zamiast dużego kubka mocnej kawy wypitej w biegu wybierz mniejszą filiżankę.
- Ogranicz kofeinę, jeśli rano czujesz niepokój – przy niepokoju albo kołataniu serca sięgnij po kawę bezkofeinową lub z obniżoną zawartością kofeiny. Pamiętaj tylko, że kawa bezkofeinowa również może podrażniać wrażliwy żołądek.
Cold brew, czyli kawa parzona na zimno, ma opinię łagodniejszej dla żołądka. W badaniu z 2018 roku miała pH podobne do kawy parzonej na gorąco, ale mniej kwasów ogółem, co może sprawiać, że smakuje mniej kwaśno. Nie ma jednak dowodów, że cold brew rzadziej wywołuje zgagę.
Czy kawa na czczo odwadnia i pomaga schudnąć?
Kawa w umiarkowanych ilościach nie odwadnia. W badaniu, w którym mężczyźni przyzwyczajeni do kawy pili cztery kubki napoju dziennie, nawodnienie organizmu było takie samo jak po wypiciu tej samej ilości wody. Kofeina działa moczopędnie dopiero w dużych dawkach, a u osób pijących kawę codziennie ten efekt słabnie.
Picie kawy na czczo nie przyspiesza też odchudzania. Kofeina nieznacznie podnosi tempo przemiany materii, ale nie ma dowodów, że kawa wypita na czczo działa pod tym względem lepiej. O masie ciała decyduje bilans kalorii z całego dnia. Pamiętaj tylko, że kawa z cukrem, syropem i dużą ilością mleka może mieć tyle kalorii, ile małe śniadanie.
Jaką kawę wybrać na poranek?
Jeśli rano drażni Cię kwaśny smak kawy, wybierz kawę średnio lub ciemno paloną, o niskiej kwasowości i nutach czekolady. Taki profil ma np. Kawa Gold Jungle Blend – mieszanka kaw z Brazylii, Indii i Nikaragui o bardzo niskiej kwasowości, w której czuć gorzką czekoladę i karmel. Więcej kaw o profilu czekoladowo-karmelowym znajdziesz w kategorii Kawa w ziarnach. Pomocny będzie też nasz ranking kaw ziarnistych, w którym opisujemy, jak dobrać kawę do preferencji smakowych i metody parzenia.
Jeśli chcesz ograniczyć kofeinę, sięgnij po jedną z tych kaw:
- Kawa Ingagi Half-Caff ma o połowę mniej kofeiny niż zwykła kawa, a w smaku czuć czekoladę i odrobinę słodkich owoców.
- Kawa Decaf Colombia Excelso Swiss Water ma słodkawy, karmelowy smak, a kofeinę usunięto z niej w 99% samą wodą, bez rozpuszczalników.
Wszystkie nasze kawy bez kofeiny znajdziesz w kategorii Kawa bezkofeinowa.
FAQ
Czy kawa na czczo szkodzi?
Badania nie wskazują, żeby kawa na czczo szkodziła zdrowym osobom. Może jednak wywoływać zgagę albo pieczenie u osób z wrażliwym żołądkiem, refluksem czy chorobą wrzodową. Takie osoby powinny pić kawę po posiłku.
Czy kawa z mlekiem na czczo jest lepsza niż czarna?
U części osób kawa z mlekiem wywołuje mniej dolegliwości żołądkowych niż czarna. Nie ma badań, które by to potwierdzały, ale jeśli czarna kawa na czczo Ci nie służy, warto spróbować wersji z mlekiem.
Ile czekać z kawą po przebudzeniu?
Nie ma badań, które wskazywałyby konkretny czas. Jeśli dobrze się czujesz po kawie wypitej zaraz po wstaniu, nie musisz czekać. Po źle przespanej nocy lepiej jednak najpierw zjeść śniadanie, a kawę wypić po nim.
Czy kawa na czczo podnosi cukier?
W jednym niewielkim badaniu mocna czarna kawa wypita po źle przespanej nocy przed słodkim śniadaniem sprawiła, że poziom cukru we krwi rósł wyraźniej niż bez kawy. Osoby z cukrzycą lub insulinoopornością powinny zapytać lekarza, jak pić kawę rano.
Czy kawa bezkofeinowa na czczo jest łagodniejsza?
Kawa bezkofeinowa prawie nie pobudza układu nerwowego, ale nadal może zwiększać wydzielanie kwasu w żołądku, bo działają tak także inne związki z kawy. Jeśli masz wrażliwy żołądek, lepiej zjedz coś przed kawą, bo sama zmiana na kawę bezkofeinową może nie wystarczyć.
Kawę lepiej pić przed posiłkiem czy po nim?
Osoby z wrażliwym żołądkiem lepiej znoszą kawę po posiłku. Jeśli chcesz, żeby organizm dobrze wchłaniał żelazo z jedzenia, pij kawę co najmniej godzinę przed posiłkiem. Kawa wypita godzinę po jedzeniu nadal ograniczała wchłanianie żelaza, więc po posiłku odczekaj z nią dłużej.
Ile kawy można pić dziennie?
Według EFSA zdrowy dorosły może bezpiecznie przyjąć do 400 mg kofeiny dziennie, czyli tyle, ile zawierają około cztery kubki kawy przelewowej o przeciętnej mocy. U kobiet w ciąży i karmiących piersią EFSA za bezpieczne uznaje do 200 mg kofeiny dziennie.
Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza.

